Wat was je startpunt?
Mijn ontdekkingsreis binnen de opleiding Senior Didactische Bekwaamheid (SDB) begon met de volgende vraag: Hoe kunnen we binnen de opleiding Toegepaste Psychologie het zelfregulerend leren van studenten bevorderen en tegelijkertijd de didactische vaardigheden van docenten nog meer versterken? Tot vorig jaar bestonden onze teammiddagen vooral uit losse inhoudelijke professionaliseringsworkshops. Waardevol en veelal leerzaam, maar nog net iets te versnipperd. Vanuit mijn opleidingsmanager kwam de wens voor een doorlopende, verdiepende professionaliseringslijn. Mijn startpunt lag ook in de behoefte aan meer inhoudelijke verdieping rondom deze didactische onderwerpen coachende didactiek en zelfregulerend leren. Tegelijkertijd had ik de wens om mijn (drukbezette en overigens zeer deskundige) collega’s op een uitnodigende manier te verleiden tot nog meer verdiepend leren.
Dit sluit goed aan bij het motto van onze faculteit: durven leren, durven doen. Voor een buitenstaander klinkt dat misschien als een ietwat vrijblijvende slogan, maar voor mij dekt dit wel de lading. Het past bij mijn wens om in onze opleiding die leercultuur te verstevigen door te experimenteren en samen het onderwijs nog sterker te maken. Niet alleen tijdens onze teammiddagen, maar ook daarbuiten: door bijvoorbeeld bij elkaar in de les te kijken, door veel te oefenen, door fouten te mogen maken en door de ontstane gesprekken- ook bij het koffieautomaat.

Met welke casus ben je aan de slag gegaan?
Mijn casus ging over het ontwerpen en deels implementeren van een verdiepende professionaliseringslijn rondom de thema’s coachende didactiek en zelfregulerend leren. Samen met mijn SDB-medestudenten liet ik me inspireren door het boek Werken aan de kwaliteit van hoger onderwijs van Cohen-Schotanus, Visser en Brouwer (2024), dat heldere handvatten biedt voor onderwijsinnovatie in het hbo.
In de praktijk betekende mijn vraagstuk veel nadenken en ook veel doen. Denk aan het organiseren van teammiddagen, het uitnodigen van inspirerende gastsprekers (zoals Andries Vroegrijk en Agnes van der Haar van Hogeschool Rotterdam, echt een aanrader!), het ontwikkelen van een superleuk didactisch coachspel met collega’s en iedereen uit mijn team op een hopelijk uitnodigende manier verleiden om bij elkaar in de les te gaan kijken. We werkten vanuit het principe practice what you teach: ook docenten gingen aan de slag met hun eigen zelfregulerende vaardigheden.
En tja…dat ging niet altijd vanzelf. Ook bij mezelf niet. De inhoud vond ik al uitdagend, maar vooral aan het begin van het studiejaar was ik organisatorisch soms nog zoekend naar mijn rol met veel wisselingen in het management en een nog niet zo heel uitgekristalliseerde visie. Tegelijkertijd bood dat ruimte: ik mocht meedenken in die visie en voelde ook dat mijn bijdrage ertoe deed. In de SDB opleiding kon ik dat bespreken en ik merkte dat ik zeker niet de enige was. Op zo’n moment kwam de term ‘strategic alignement’ dan ook vaak om de hoek kijken.

Wat heeft het mij opgeleverd?
Door dit onderwijsavontuur heb ik (weer) veel geleerd. Allereerst meer inzicht in hoe coachende didactiek en zelfregulerend leren elkaar kunnen versterken. Uit veel onderzoek blijkt dat zelfregulerend leren een belangrijke voorspeller is van leerprestaties (Sins, 2023). Pintrich (2000) definieert zelfregulerend leren als een actief, constructief proces waarbij studenten leerdoelen stellen en vervolgens hun cognitie, motivatie en gedrag proberen te monitoren, reguleren en controleren, waarbij ze hun leerproces richting geven. Volgens Patrick Sins spelen cognitie, metacognitie, motivatie en gedrag daarbij allemaal tegelijk een rol. Voor mij als psycholoog interessant. Maar, en dat is nog het belangrijkste, studenten leren dit niet vanzelf. Ze hebben ondersteuning nodig. En precies daar komt coregulatie in beeld. En eerlijk? Als het aan mij ligt, zouden we in het hbo het woord zelfregulatie veel vaker moeten vervangen door die term coregulatie. Want de afgelopen jaren is er in het hbo in mijn optiek te veel de nadruk gelegd op ‘het zelf’ en de ‘eigen regie’. Leren is in mijn ogen in de kern een sociaal proces. Studenten leren volgens mij helemaal niet solo achter hun laptop op hun studeerkamer, maar juist in verbinding met anderen door samen te werken, te reflecteren, vragen te stellen en feedback te krijgen. Juist daarom hebben studenten behoefte aan actieve begeleiding van een docent: iemand die toegankelijk is, vriendelijk ondersteunt en tegelijkertijd uitdaagt om echt verder te denken.

Ik heb moeite met het neoliberale mensbeeld waarin alles maakbaar zou zijn en bijvoorbeeld studiesucces (of falen) volledig wordt toegeschreven aan het individu. In die manier van denken ligt de nadruk vaak op ‘eigen regie’. Ook veel onderwijskundigen omarmen nog steeds dit gedachtegoed. Maar dat is volgens mij een te simplistische en vooral ook een kille benadering van het leren. Het doet toch geen recht aan de complexiteit van ons mooie hbo-onderwijs? En al helemaal niet aan de belangrijke rol die wij als hbo-docenten daarin spelen. Leren vraagt volgens mij om verbinding en goede betekenisvolle begeleiding en niet om het teveel loslaten van onze studenten in de hoop dat ze vanzelf leren zwemmen. Al helemaal niet bij eerstejaars voltijd studenten, want tja, dan verzuipen ze! Gelukkig zie ik inmiddels in onze opleiding wel dezelfde gedeelde visie.
De wereld vind ik anno 2025 echt wel complex en onderwijs draait wat mij betreft juist om het gezamenlijk zoeken naar antwoorden op die complexe vraagstukken. Het gaat daarbij volgens mij om zingeving, om impact maken, om persoonlijke, professionele en collectieve groei, om het verkennen van waarden, om kritisch denken en om betekenisvolle samenwerking. Coregulatie sluit hier dus heel goed op aan. Het betekent dat wij als hbo-docenten zeer actief betrokken zijn bij het leerproces van onze studenten. Dat we evidence based leerstrategieën zichtbaar maken, dat we ruimte maken voor feedback en feedforward en dat we heel veel denkstimulerende, coachende vragen durven stellen. Zo begeleiden we studenten stap voor stap in hun groei/ ontwikkeling tot die startbekwame professionals. En misschien herhaal ik mezelf: dat doen we dus juist in relatie tot de ander. Tot slot: dit SDB-traject liet mij ook zien hoe gaaf het is om als docententeam samen te groeien. En we zijn nog niet uitgeleerd, dat is in mijn optiek alleen maar mooi!